In 2002 ben ik lid geworden van de Partij van de Arbeid, omdat ik vind dat de PvdA de enige partij is die in staat is alle mensen in zich te verenigen. Ongeacht hun afkomst, religie, geslacht of seksuele geaardheid. Ten tweede sta ik vierkant achter het principe van ‘sterkste schouder, zwaarste lasten’. Solidariteit is een loos begrip als we niet bereid zijn voor elkaar op te komen. Dan is het ook logisch dat er van mensen die veel verdienen, een hogere bijdrage verwacht wordt.
Maar solidariteit gaat niet alleen over geld; kinderen die voor hun minder fortuinlijke leeftijdgenootjes een sponsorloop organiseren, gastvrouwen in een ziekenhuis, klaar-overs, mantelzorgers , orgaandonoren en voorleesmoeders zijn voorbeelden van mensen die op hun eigen manier invulling geven aan solidariteit. Dat doen ze belangeloos, en dat is iets wat we tegenwoordig steeds minder zien. In onze samenleving is vaak het doel om zoveel mogelijk geld in zo min mogelijk tijd te verdienen.
Maar wat is geld nog waard als straks al onze wateren zijn leeggevist, als er geen oerbossen meer bestaan en we allemaal met een zuurstofmasker moeten rondlopen? Het gaat er om dat we ons bewust worden van hetgeen we af moeten breken om iets te produceren. Veel producten kunnen alleen goedkoop worden aangeboden omdat de schade die toegebracht wordt aan milieu (vervuiling en ontbossing) mens (uitbuiting) en dier (bio-industrie) niet in de kostprijs wordt meegerekend. We mogen niet vergeten dat de mens zelf het resultaat is van biologische evolutie.
In het verleden hebben we de fout gemaakt te denken dat marktwerking alle problemen zou oplossen. Immers, concurrentie zou er voor zorgen dat slechte aanbieders zichzelf uit de markt zouden prijzen. Er kan echter geen eerlijke concurrentie plaats vinden als er geen goede marktmeester is. De liberalisering van de taxiwereld is mislukt omdat er geen strenge randvoorwaarden werden gesteld. En de NS aan marktwerking onderwerpen is onzin als je weet dat de NS de enige speler is. Scholen en ziekenhuizen mogen nooit aan marktwerking onderworpen worden. Winst kan in de publieke sector nooit het oogmerk zijn. Iedere school hoort een goede school te zijn, en ieder ziekenhuis moet goede zorg aanbieden. Dat dwingt niet de markt af maar de overheid.
Idealen
Mijn ideaal is dat we in een wereld leven waarin alle ruimte is voor zelfontplooiing. Een wereld zonder honger en racisme. Mensen moeten de kans krijgen hun idealen te verwezenlijken. En dat doen we door ook degenen die er het geld niet voor hebben, financieel in staat te stellen hun talenten te ontwikkelen. Vrijheid van meningsuiting is van het grootste belang. Maar eer men tot meningsuiting kan komen heeft men de plicht tot meningsvorming. En dat kan alleen in een klimaat waar vrijheid van denken heerst. Waar geen vrijheid van denken is, vindt stagnatie en achteruitgang plaats.
Kunstenaars en wetenschappers vervullen een bijzondere rol in de samenleving. Zij houden ons constant een spiegel voor en voorzien ons van de nodige kritiek, waardoor we in staat worden gesteld onszelf naar een hoger niveau te tillen. Kunst en wetenschap kunnen echter alleen tot bloei komen als ze de volledige vrijheid genieten, los van welke bemoeienis dan ook. Kunstenaars moeten in absolute vrijheid kunnen werken en worden slechts door hun eigen fysieke of mentale grenzen beperkt, verder door niets en niemand.
Ten slotte zou ik graag iets over integratie en immigratie willen zeggen. Het zogenaamde integratieprobleem zal in de nabije toekomst de politieke agenda nog meer gaan beheersen dan het de afgelopen jaren al heeft gedaan. De culturele en religieuze diversiteit in onze samenleving is niet alleen een verrijking maar stelt ons ook voor uitdagingen. Een van de belangrijkste opdrachten voor de politiek is om de tegenstellingen tussen de verschillende bevolkingsgroepen te overbruggen. Dat kan alleen door van iedereen actief burgerschap te verlangen. En actief burgerschap begint met zoiets kleins als het op straat netjes groeten van elkaar.
